TỌA ĐÀM GIỮA CÁC BÁC SĨ VÀ BỆNH NHÂN ĐÃ ĐIỀU TRỊ GAMMA KNIFE TẠI TRUNG TÂM Y HỌC HẠT NHÂN & UNG BƯỚU, BỆNH VIỆN BẠCH MAI LẦN THỨ 3 - NGÀY 29/12/2016

Buổi tọa đàm có sự góp mặt của Giáo sư Mai Trọng Khoa - Giám đốc Trung tâm, cùng một số Tiến sĩ, Bác sĩ trong trung tâm: Tiến sĩ Phạm Cẩm Phương, Tiến sĩ Phạm Văn Thái, Tiến sĩ Nguyễn Quang Hùng, Thạc sĩ Vương Ngọc Dương (chuyên gia về Gamma Knife), ThS Đoàn Xuân Trường (chuyên gia về thần kinh) … cùng một số nhân viên phòng Lâm Sàng, Xã Hội Hóa, Hành chính nhân sự của Công ty Med-Aid và 75 Bệnh nhân và người nhà tham dự.

 

Hinh 1: Giáo sư Mai Trọng Khoa phát biểu khai mạc buổi tọa đàm

 

Toàn bộ chương trình buổi tọa đàm được chia thành 3 phần như sau:

  • Phần I: Phát biểu khai mạc và giới thiệu phương pháp xạ phẫu Gamma Knife
  • Phần II: Thảo luận – Một số câu hỏi của bệnh nhân và chia sẻ, giải đáp từ bác sĩ
  • Phần III: Phát biểu Tổng kết và Tổng hợp ý kiến đánh giá

Cụ thể, nội dung từng phần được chúng tôi tóm lược và mô tả chi tiết như dưới đây:

PHẦN I: PHÁT BIỂU KHAI MẠC VÀ GIỚI THIỆU PHƯƠNG PHÁP XẠ PHẪU GAMMA KNIFE

Phát biểu khai mạc GS. Mai Trọng Khoa đã chia sẻ về sự ra đời, kinh nghiệm và ứng dụng của phương pháp xạ phẫu Gamma Knife trong điều trị u não: “Rất hiếm thuốc nào có thể điều trị các bệnh trong sọ não của chúng ta là do sọ não có một hàng rào rất đặc biệt nó chỉ cho một vài chất đi qua nên các tổn thương ở não mà dùng thuốc là dường như không có, nhất là các loại u não lại càng không.   Như vậy, đứng trước khó khăn đó một bác sĩ phẫu thuật thần kinh người Thụy  Điển đã phát minh ra mổ bằng dao Gamma và được sử dụng lần đầu vào năm 1968.  Dao Gamma là gì? Hãy tưởng tượng một cái bánh xe mình sẽ khoan 201 lỗ và đặt vào đó 201 nguồn phóng xạ phát đi phát lại và hội tụ tất cả vào một điểm như thể 201 khẩu súng đều chĩa vào một điểm là khối u mình gọi đó là dao Gamma.  Nhưng mà nó cũng có một nhược điểm lớn đó là gây ra tổn thương ở các mô lành xung quanh.  Để khắc phục điều này năm 2004 Hoa Kỳ đã phát minh ra loại vừa bắn lại vừa quay dựa trên nguyên lý hoạt động của dao Gamma cổ điển đó là dao Gamma Quay.  Đến 2006 thì chính phủ Mỹ cho thử nghiệm trên người và đến 2007 thiết bị này có ở Việt Nam”. 

Bên cạnh đó GS. Mai Trọng Khoa nhấn mạnh sâu về mục đích của buổi tọa đàm: “máy Gamma Knife chỉ là một loại máy nhưng mà trên mỗi chủng tộc, mỗi quốc gia con người có chiều cao, cân nặng không giống nhau nên máy chỉ là một công cụ thôi chứ không thể lấy liều của bên Mỹ áp dụng hết cho người Việt Nam được.  Trong khi cái máy chế ra là chung cho mọi quốc gia nên đó là cái khó của chúng tôi, vậy nên chúng tôi muốn có những buổi tọa đàm như này để các bác nói lên những cái các bác thấy là được và những cái thấy chưa được, chưa hài lòng trong quá trình điều trị và chúng tôi sẽ lắng nghe.  Cái chưa được giả dụ như khi làm xạ phẫu xong các bác thấy rất mệt hay mình bị thế này bị thế kia (nhân tố này có thể là từ bên trong hay do sự không tuân thủ của người bệnh)… để từ đó chúng tôi có được cái nhìn hai chiều và sẽ phân tích từng yếu tố để có kết quả đánh giá nhằm hoạt động cho mọi thứ tốt lên, những thông tin này rất quan trọng cho chúng tôi cũng như quốc tế”.

GS. Mai Trọng Khoa cũng nêu rõ: “Khi xạ phẫu chúng tôi có chạm vào người các bác không? Không hề, công nghệ duy nhất các bác sĩ làm là lập trình trên máy tính và chiếu bằng tia phóng xạ do đó mà khi làm rất là an toàn và từ trước đến giờ chưa có một  ca nào tử vong ngay trên bàn xạ phẫu do kỹ thuật này. Cái thứ hai nữa tôi muốn là chúng ta hãy góp ý với nhau về quá trình điều trị, quy trình tái khám xem như hiện tại thì đã ổn chưa? Vì tất cả quy định là do chúng ta mà ra, nếu mà cái gì nó thuận lợi rồi thì tốt còn cái gì nó chưa thuận lợi thì các bác cứ mạnh dạn chia sẻ vì không gì ngay từ đầu nó đã hoàn thiện”

Sau cùng, GS. Mai Trọng Khoa gửi lời chúc đến tất cả mọi người tham gia buổi tọa đàm: “thay mặt trung tâm chúng tôi gửi lời chúc mừng năm mới đến toàn thể bệnh nhân cùng gia đình và hơn hết là mong muốn bệnh nhân có một sức khỏe tốt, mong rằng năm tới cũng sẽ có những buổi như này để chúng ta truyền đạt với nhau, cùng nhau xây dựng hệ thống vững mạnh nhất, xin cám ơn”.

Tiếp theo buổi tọa đàm ThS. Đoàn Xuân Trường trình bày tóm tắt về phương pháp xạ phẫu, nguyên lý và cơ chế hoạt động, chỉ định cho những bệnh nhân nào và một số tác dụng phụ không mong muốn xảy ra.  Bước đầu, Th.s Đoàn Xuân Trương giải thích: “xạ phẫu được hiểu là một phương pháp thay thế phẫu thuật dùng tia xạ từ máy Gamma là máy phát nguồn Cobalt đồng vị phóng xạ để tập trung chiếu vào khối u hay là các bệnh lý khác trong hộp sọ mà có chỉ định phải được điều trị theo phương pháp này”,  trình bày cách thức hoạt động “Sau khi chùm tia chiếu qua hộp sọ vào tổ chức, trước hết nó làm cho tế bào u bị chết không nhân lên được và  mạch máu nuôi tế bào u sẽ bị xơ hóa đi, dẫn tới hậu quả là khối u bị mất đi hoàn toàn, nhỏ đi hoặc tùy kháng nó sẽ giữ nguyên” và phương pháp điều trị cho những nhóm bệnh “các bệnh lý U, không phải u (dị dạng mạch máu), khối u không có tổn thương (Đau dây thần kinh V…) mà không tìm ra nguyên nhân và kháng điều trị bằng thuốc”. 

Bên cạnh đó, bác sĩ còn trình bày về quy trình điều trị tại trung tâm: “quy trình điều trị rất đơn giản và ngắn ngày, một liệu trình điều trị cho một bệnh nhân thường từ 3-5 ngày.  Từ lúc nhập viện cho đến chẩn đoán xác định sau đó tất cả bệnh nhân được thông qua hội đồng hội chẩn gồm các giáo sư đầu ngành về lĩnh vực ung thư, thần kinh, xạ trị, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh  mới xác định bệnh nhân được làm theo phương pháp này hay không? Thường sau xạ phẫu sẽ theo dõi bệnh nhân khoảng nửa ngày nếu bệnh nhân không có các triệu chứng như đau đầu nhiều, buồn nôn, co giật hay các rối loại về ý thức thì ngay ngày hôm sau bệnh nhân đã được ra viện. Đặc biệt khi xạ phẫu bệnh nhân không phải mở hộp sọ, phải gây mê mà chỉ gây tê”.

Cuối cùng, Bác sĩ đã tổng hợp kết quả thống kê: “Theo thống kê, từ năm 2007 máy Gamma Knife bắt đầu đi vào hoạt động tại trung tâm cho đến giờ thì có khoảng hơn 4000 bệnh nhân đã được điều trị theo phương pháp này và trung bình mỗi ngày có từ 2-3 bệnh nhân được điều trị tại đây. 

Đây là đây phương pháp điều trị không xâm lấn nên rất an toàn cho những bệnh có tổn thương sâu trong hộp sọ hoặc người cao tuổi, người có sức khỏe yếu”.

PHẦN II: THẢO LUẬN – MỘT SỐ CÂU HỎI CỦA BỆNH NHÂN VÀ CHIA SẺ, GIẢI ĐÁP TỪ BÁC SĨ

Trong buổi tọa đàm các Bệnh nhân/người nhà đã phát biểu cảm tưởng, suy nghĩ của mình và nêu những đóng góp về quy trình điều trị.  Đặc biệt, là đưa ra các câu hỏi hay thắc mắc của bản thân bằng cách hỏi trực tiếp hoặc ghi trên phiếu đặt câu hỏi và đều đã nhận được sự trả lời tận tình từ các chuyên gia về xạ phẫu.

Hình 2: Bênh nhân và người nhà bệnh nhân tại buổi tọa đàm

Theo thống kê, ngoài những câu bệnh nhân hỏi trực tiếp thì tổng số câu hỏi được ghi trên phiếu là 40 phiếu, được phân theo từng nhóm bệnh và mô tả qua biểu đồ sau:

Hình 3: Biểu đồ thống kê các câu hỏi của bệnh nhân

Cụ thể, dưới đây là trích dẫn một số câu hỏi của bệnh nhân/người nhà và câu trả lời của các chuyên gia trong buổi tọa đàm:

1. Hỏi: Sau khi xạ phẫu về nhà tai tôi vẫn ù, đầu vẫn buốt, cổ cứng quay rất khó khăn.  Vậy tôi cần phòng tránh như thế nào, duy trì tập ra sao?  Theo dự tính của bác sĩ thì sau 3 tháng rồi sau 9 tháng thì khối u sẽ như thế nào? Vì sau 3 tháng tôi đi khám ở Bệnh viện 108 và ở 198 thì khối u vẫn còn nguyên. Tôi cũng xin cảm ơn bệnh viện đã tổ chức buổi nói chuyện này giúp tôi rất phấn khởi vì người bệnh lúc nào cũng lo lắng, suy nghĩ đến bệnh của mình ăn không ngon ngủ không yên (N.T.N, 72 tuổi, xạ phẫu ngày 10/08/2016, u dây VIII)

Trả lời (Thạc sĩ Vương Ngọc Dương): Từ năm 2007 chúng tôi làm cho đến nay có khoảng 200 Bệnh nhân U dây VIII, bản chất của U dây VIII là u lành nhưng mà nó cũng rất nguy hiểm vì nếu nó to quá nhỡ nhịp một cái thì mổ cũng rất là khó vì mổ mở nó sâu quá.  Nếu mổ mở thì thời gian mổ một ca trung bình là từ 6 - 8 tiếng mà tỉ lệ rủi ro rất lớn và để lấy được hết u cũng là rất khó.  Đặc biệt, trước khi mổ mở mà không ảnh hưởng gì đến mặt thì sau khi mổ cũng sẽ hay bị liệt mặt, méo mồm điều này làm cho người bệnh mất tự tin rất là cản trở trong cuộc sống.  Thứ 2 nữa là ù tai, mất hoặc giảm thính lực.  Do vậy thế giới họ mới nghĩ ra phương pháp này để trị u dây VIII mục đích của người ta là kiểm soát bệnh tức là đừng làm cho u nó to lên để cho tôi sống, đó là mục tiêu thứ nhất còn nếu u nhỏ đi từ từ thì càng tốt. Còn mục tiêu thứ 2 là duy trì được chức năng nhất là dây thần kinh mặt, dây thần kinh mặt liên quan đến việc mồm bị méo mà đối với gamma Knife là người ta kiểm soát đến 93% là không liệt mặt còn 7% vẫn bị liệt mặt. Vậy mục tiêu là 90-95% kiểm soát được bệnh nhưng không phải kiểm soát bằng một lần bắn Gamma Knife mà có những bệnh nhân có kháng tia thì 3-5 năm nó gây đau và cần can thiệp khác nên về mặt tổng kết thì được 90% trong 3-5 năm nó không làm bệnh nhân khó chịu và nó teo đi. Thông thường theo dõi tháng đầu chưa thấy thay đổi nhiều thì chưa cần phải chụp, đặc biệt từ tháng thứ 6, tháng thứ 9 và tháng thứ 12 là bệnh nhân có dấu hiệu tốt thì là u nó teo đi, nó hoại tử dần, thối giữa rồi nó lan ra ngoài.  Nó thối thì nó gây viêm sưng giống như mình bị cái nhọt nó đâm vào tay nó sưng lên nên nó chèn ép nó làm cho người ta đau đầu, khó chịu, buồn nôn, chóng mặt…  Vậy mình chụp phim lên, thấy nó hoại tử nó gây chèn ép sưng phù nề thì mình có thể điều chỉnh bằng thuốc nội khoa cho người ta dễ chịu.  Cơ bản thì dùng thuốc trong vòng 2 năm đầu hết đợt viêm đó người ta sẽ trở lại bình thường nhưng thỉnh thoảng  trở trời nó lại viêm lại.  Về chụp phim mình chỉ chụp cắt được thời điểm mình xem phim thôi chứ sang tuần sau mình không biết trong đó nó như nào đâu nên cái cảm nhận của người bệnh rất là quan trọng

2. Hỏi: Sau xạ phẫu gamma được 3 tháng tôi hoàn toàn thoải mái bình thường, nhưng gần đây tôi có hiện tượng đau đầu và nhức tai rất khó chịu. Xin bác sĩ cho biết nguyên nhân và hướng giải quyết khắc phục? (Đ.T.T, xạ phẫu ngày 24/08/2016, u dây VIII)

Trả lời (TS. Nguyễn Quang Hùng): Mỗi một tổn thương ở vị trí trên não chi phối một chức năng khác nhau vì não chi phối toàn bộ cơ thể.  Nó bị chỗ nào thì nó sẽ gây tổn thương chỗ ấy và cả vùng lân cận nữa do sự chèn ép.  U dây VIII nó có thân não và dây V gần đấy nên khi phẫu thuật mổ mở thì bệnh nhân rất dễ bị liệt mặt và do không thể lấy hết được u nên thể nào nó cũng tái phát.  Vậy thì không thể chấp nhận một cái biến chứng nặng nề như vậy và phương pháp xạ phẫu bằng dao gamma nó giải quyết vấn đề liệt mặt để cho các bác có chức năng sống tốt hơn.  Mà phương pháp nào nó cũng có thành công và thất bại nếu không có thất bại thì nó không phải là phương pháp điều trị, sự thất bại của nó phụ thuộc vào đáp ứng khối u như thế nào?  Vậy đáp ứng khối u như thế nào thì phụ thuộc vào mỗi một cơ thể khác nhau, mỗi một tính chất khối u khác nhau thì đáp ứng lại khác nhau và mỗi một kích thước khác nhau lại đáp ứng khác nhau.  Vậy vô vàn những cái xung quanh không thể nào chúng ta giải quyết hết được nên trong xạ phẫu dao gamma đã có các giai đoạn để đánh giá: đầu tiên xạ trị sau đó bao lâu sẽ đánh giá điều trị nên mới có lịch hẹn tái khám còn nếu điều trị khỏi ngay thì chúng tôi đã không hẹn tái khám.

3. Hỏi: Tôi đề nghị bác sĩ làm sao để cho chúng tôi được đi khám lại theo bảo hiểm chứ không cứ 3 tháng khám lại tôi lại phải đi từ tuyến xã, huyện, tỉnh rất khó khăn mong sao bệnh viện và các bác sĩ tạo điều kiện. (T.T.Đ, 60 tuổi, xạ phẫu ngày 11/08/2016, U màng não)

Trả lời (TS.  Nguyễn Quang Hùng): Thực chất việc này thì Bộ Y tế và chức năng của bảo hiểm y tế quy định chứ chúng tôi không bao giờ muốn bệnh nhân vất vả như thế này.  Về quy định bảo hiểm y tế thì thưa bác là tôi cũng không thể thay thế được, với những bệnh nhân nào là ung thư và có giải phẫu bệnh là ung thư thì các bác được hẹn một năm, sau một năm phải xin lại giấy chuyển viện, còn những bệnh nhân nào chỉ là u thôi thưa bác là mỗi một lần bác khám lại bác phải xin giấy chuyển viện nếu bác muốn được hưởng bảo hiểm y tế.

4. Hỏi: Em đã mổ mở và sau em đã xạ phẫu gamma 2 lần, lần 1 cách đây 5 năm. Trước khi xạ phẫu là em không nhìn thấy gì, nhìn rất mờ và sau xạ phẫu gamma lần 1 được một tháng là em sáng nửa con mắt, nhưng sau xạ phẫu lần 2 thì vẫn còn mờ. Như vậy giả sử sau này mờ thì em có xạ phẫu gamma thêm lần nữa được không? (N.B.K, 41 tuổi, xạ phẫu 25/08/2016, u màng não)

Nếu sau này tái phát thì nên mổ bằng phương pháp xạ phẫu hay mổ mở (H.V.Q, xạ phẫu ngày 24/6/2016, u tiểu cầu não trái)

Trả lời (TS. Nguyễn Quang Hùng): Các bác mổ mở được bao nhiêu lần thì xạ phẫu bằng dao gamma cũng được bấy nhiêu lần nhưng chúng ta phải căn cứ vào sự chịu đựng liều bức xạ của cơ thể.  Khi cơ quan bị tổn thương chịu liều bức xạ mà nó hồi phục hoàn toàn rồi thì ta mới có thể làm được một lần nữa nhưng nếu nó chưa hồi phục hoàn toàn mà ta chiếu tiếp thì nó sẽ gục luôn. Vậy thì cái u nó chết rồi nhưng các tổ chức xung quanh chịu tác động của khối u mà chưa hồi phục lại mà mình chiếu nữa thì nó sẽ chết nữa.  Chính vì vậy những thiếu hụt chức năng của các bác nó không thể bù đắp được.  Vậy cần căn cứ vào khoảng cách lần trước và lần sau xạ phẫu là bao lâu, căn cứ vào thể tích khối u là bao nhiêu và liều xạ của lần trước.  Khi bệnh nhân làm xạ phẫu thì chúng tôi phải thông qua 1 hội đồng về chuyên môn hội chẩn ở phòng 310 vào thứ 3 và thứ 6 hàng tuần. Đây là hội đồng minh bạch nhất, khách quan nhất bao gồm chuyên môn trí tuệ của các bác sĩ ở trong trung tâm, ở Bệnh viện Đại học Y, trung tâm giải phẫu bệnh và trung tâm chẩn đoán hình ảnh của Bệnh viện bạch Mai.  Tất cả các giáo sư đầu ngành ngồi ở đó để đưa ra một phương án tốt nhất cho các bác.  Vậy nên khi các bác được đưa ra chỉ định xạ phẫu Gamma Knife thì các bác đã được lựa chọn, cân nhắc, sàng lọc rồi xem nếu mổ mở thì nó thế nào nếu xạ gia tốc thì nó như thế nào và xạ phẫu bằng dao gamma thì nó thế nào?  Trong một cuộc hội chẩn của chúng tôi có đến 40-50 bệnh nhân nhưng chỉ đếm trên đầu ngón tay những bệnh nhân được xạ phẫu Gamma thôi chứ không phải bệnh nhân nào chúng tôi cũng cho xạ phẫu gamma. Vậy thì nó phải có sự sàng lọc rất kỹ lưỡng, kỹ lưỡng ở chính lợi ích của các bác xem phương pháp nào thì tốt nhất cho các bác.  Có những bệnh nhân chúng tôi phải hội chẩn đi hội chẩn lại rất là nhiều lần để xem có cái phương án nào giảm được biến chứng ít nhất cho người bệnh.

Trả lời (ThS.  Vương Ngọc Dương): Có người u bé thì chúng tôi xạ bằng tia xạ và thể tích rất là ít.  Có những người đã xạ phẫu 2 đến 3 lần.  Tuy nhiên, càng những lần sau thì cân nhắc càng khó hơn những lần đầu vì lúc đó mình còn phải cân nhắc về thể trạng của người bệnh, khoảng cách thời gian của lần trước đó, lần làm có được ý nghĩa gì.

5. Hỏi: Sau xạ phẫu tôi vẫn bị động kinh vậy xin hỏi bác sĩ làm thế nào để hạn chế động kinh? (B.V.L, 52 tuổi, xạ phẫu ngày 19/08/2016, u màng não). 

Sau xạ phẫu đến nay tôi đã bị ngất xỉu 2 lần mỗi lần vài phút lại tỉnh lại. Hiện tượng này có phải là động kinh không, tôi nên theo dõi và điều trị như thế nào? (N.T.K, 61 tuổi, xạ phẫu ngày 02/08/2016, u màng não)

Trả lời (ThS.  Đoàn Xuân Trường): Có rất nhiều thể động kinh nên cần xem xem đó là cơn động kinh hay là biểu hiện của một cái gì đó. Động kinh là một thuât ngữ sâu và rất phức tạp nhưng với những bác không làm về chuyên môn thì có lẽ nghĩ động kinh chỉ là co giật chân tay, ngã ngửa, sùi bọt mép, phải hôn mê hay thậm chí là tiểu tiện ra quần…  Nhưng động kinh thực tế có rất nhiều thể, có những người đang cầm bát hay đũa ăn cơm thì đột ngột rơi xuống cái đó cũng có thể coi là một cơn động kinh hay thậm chí có những người tự dưng nghe thấy tiếng nói trong đầu, hay đang ở trong phòng rất thơm nhưng lại ngửi thấy mùi khó chịu thì đấy cũng có thể là cơn động kinh dạng ảo giác về khứu giác…  Còn dễ hiểu nhất là co giật chân, tay, mặt còn nặng nhất là co giật toàn thân và mất ý thức.  Tuy nhiên những cái gì chúng ta nhìn thấy lại là những cái được cảnh báo còn những biểu hiện mơ hồ nhiều khi lại nguy hiểm.  Do đó vấn đề thăm khám định kỳ theo bác sĩ chuyên khoa là rất cần thiết sau xạ phẫu và cần gắn bó thêm nữa với các bác sĩ chuyên khoa thần kinh ở ngay nơi mình sinh sống.  Đặc biệt, với những bệnh nhân đang theo dõi và điều trị động kinh cần lưu ý: động kinh có một nguyên lý là không được tự thay đổi tên thuốc, liều thuốc, tự cắt thuốc.  Vì nếu như bệnh nhân động kinh tự thay đổi thì nhiều trường hợp sau này bệnh nhân bị kháng lại thuốc đó và sau này sẽ rất khó cắt cơn và điều trị.  Ngoài ra, có những bệnh nhân bị động kinh xong đến đây mới phát hiện khối u thì cái chúng tôi xạ phẫu lại là khối u chứ không phải là động kinh do vậy tiếp đó bệnh nhân vẫn phải điều trị  nội khoa triệu chứng động kinh đó.  Với những trường hợp bệnh nhân có tiền sử co giật hoặc bệnh lý khối u gây co giật thì không nên làm việc ở những nơi trên cao, gần lửa hay tắm sông biển thì bệnh nhân phải thay đổi môi trường tránh những công việc đó

Trả lời (TS.  Nguyễn Quang Hùng): Nguyên lý của động kinh: những khối u mà xuất hiện ở vùng chi phối thần kinh thì thể nào cũng gây động kinh.  Ví dụ như màng não là nơi gây ra tính động kinh hay những tổn thương vùng thái dương gây ra động kinh thì kiểu gì các bác cũng dễ bị động kinh.  Bản thân động kinh xuất phát do bản thân khối u kích thích xung gây động kinh sau khi hết u có thể vẫn bị động kinh vì nó đã tạo xơ ở đấy, có thể cường độ cơn động kinh thưa đi và ngắn đi nhưng rất ít người hết hoàn toàn.  Vậy chúng ta phải sử dụng những thuốc chuyên sâu về động kinh theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Hình 4: Đặt câu hỏi trực tiếp

 

6. Hỏi: Sau khi xạ phẫu Gamma tôi có phải ăn kiêng gì không(T.H.G31 tuổi, xạ phẫu ngày 05/09/2016, u tuyến tùng)

Trả lời (ThS. Đoàn Xuân Trường): Bệnh nhân không bao giờ được có quan niệm ăn vào thì khối u sẽ phát triển vì nếu ăn kiêng thì khi chưa đạt được hiệu quả điều trị cơ thể đã hao mòn, suy giảm sức đề kháng.

Trả lời (TS. Nguyễn Quang Hùng): Do mỗi cơ quan chức năng khác nhau nên ăn gì thì ta ăn cái đấy, tôi khuyên các bác nên ăn không nên quá kiêng còn những chất kích thích liên quan đến hệ thống thần kinh trung ương thì nên dừng lại

7. Hỏi: Bệnh nhân sau xạ phẫu có phải cách ly không? (NTĐ, 30 tuổi, xạ phẫu ngày 12/07/2016, u màng não)

Trả lời (ThS.  Đoàn Xuân Trường): Bệnh nhân được xạ phẫu thì nguồn bức xạ chỉ chiếu vào khối u chứ cơ thể không phải mang theo nguồn chất độc hay chất phóng xạ nào cả. Do đó sau khi xạ phẫu về, người bệnh hoàn toàn được tiếp xúc với xung quanh kể cả phụ nữ mang thai hay trẻ nhỏ.

 

8. Hỏi: Sau xạ phẫu tôi có tăng cân, đi lại tốt nhưng thỉnh thoảng vẫn đau đầu, hắt xì, sổ mũi.  Liệu đó có phải là triệu chứng của u não hay không? (B.T.Đ, 53 tuổi, xạ phẫu 18/08/2016, U màng não)

Trả lời (TS. Nguyễn Quang Hùng): Bản thân những người không bị u não vẫn xuất hiện đau đầu, sổ mũi đó là những triệu chứng thông thường nhưng họ không bị u não bởi vì là do các yếu tố tác động vào trực tiếp, thay đổi khí hậu hay như mất ngủ gây nên.  Còn với những bệnh nhân bị u não thay đổi thời tiết áp lực sinh lý, từ trường trong môi trường sống thì thỉnh thoảng xuất hiện những cơn đau đầu là chuyện không tránh khỏi.  Những bệnh nhân u não ở bên nước ngoài người ta được đưa vào một môi trường nghiêm ngặt với chế độ làm việc phù hợp còn như bệnh nhân ở mình thì xạ phẫu xong về mà khỏe một chút là các bác lại đi làm bình thường vì cuộc sống mưu sinh cho nên những triệu chứng trên là không tránh khỏi.  Tôi khuyến cáo kể cả những bác đã khỏe rồi nhưng theo lời dặn của bác sĩ đến thời điểm khám lại vẫn nên đến khám vì là u lành hay ác thì nó đều là sự bất thường trong cơ thể, bản chất của ung thư hay bản chất của cái u là tái phát và tiến triển tái phát nên thế nào cũng sẽ trở lại nhưng có thể trở lại sau những vài chục năm hay thậm chí vài ba năm và cái nào đáp ứng tốt thì nó trở lại muộn hơn.  Vậy chúng ta khám định kỳ để để khi phát hiện được sự tái phát trở lại thì chúng ta kịp thời căn chỉnh kịp thời điều trị, vì vậy bệnh nhân cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ và quan tâm hơn nữa đến sức khỏe của mình.

9. Hỏi: Sau xạ phẫu gamma tôi có đi chụp cộng hưởng từ thì bác sĩ kết luận “U màng não trán phải hiện còn ngấm thuốc sau tiêm” vậy có nghĩa là gì, là tốt hay không tốt? (M.T.H, 61  tuổi, xạ phẫu 01/09/2016, u màng não)

Trả lời (TS.  Nguyễn Quang Hùng): U não là một trong những bệnh dễ gây ra phù não thậm chí bản thân khi chưa can thiệp nó cũng dễ gây ra phù não do kích thích chuyển hóa gây nên. Sau khi can thiệp bằng bức xạ hay xạ phẫu bằng dao gamma thì nó cũng dễ gây phù não hơn và thường can thiệp bằng điều trị nội khoa trong nhiều trường hợp.  Sự chuyển hóa ở bệnh nhân rất kém làm trễ khả năng giảm phù não nên thường sử dụng thuốc nhưng có những bệnh nhân sử dụng thuốc tối ưu rồi vẫn không hết phù não thì phải mổ mở để cắt cả khối u phù não đi để giải thoát sự chèn ép của nó.  Khi một khối u nguyên phát to khoảng 1cm nhưng khi phù não là những 3cm thì coi như khối u đấy là 3cm vì nó tương tác vào não mình là 3cm chứ không phải 1cm.  Vậy nên tại sao có những bệnh nhân đang liệt nhưng vào chỉ sử dụng điều trị phù não thôi thì lại đi lại bình thường là do khi điều trị phù não thì phần phù não nó co lại nên nó không liệt nữa.  Ví dụ như khi bệnh nhân đến đây chỉ truyền chai nước thôi là đã đi lại bình thường nhưng hết truyền nó lại phù vì nguyên phát nó là ở cái u, cái u có mạch máu nuôi dưỡng mà mạch máu đến được cái u thì nó sẽ ngấm thuốc.  Vậy thì mạch máu nuôi máu nó có thì nó vẫn đang nuôi cái u đấy dù u có hoạt động hay không hoạt động.  Còn những trường hợp không ngấm thuốc thì mạch máu đến đấy ít nên là khả năng nuôi dưỡng u đấy kém hơn.  Tuy nhiên, trong một số trường hợp có những loại tổn thương không bao giờ ngấm thuốc kể cả trước tiêm thuốc và sau tiêm thuốc, dù là lành hay ác tính nhưng tỉ lệ đó là rất ít.  Vì vậy mỗi một loại u khác nhau thì nhận định của bác sĩ điểu trị khác nhau.  Như trường hợp của bác thì trước mắt mình sẽ sử dụng kíp chống phù não kháng thuốc, sau 1 thời gian mình đánh giá xem thế nào còn trong trường hợp nó không thuyên giảm thì bắt buộc phải hội chẩn ngoại cắt bỏ đi vì nó là vùng trán nên cắt đi được

PHẦN III: PHÁT BIỂU TỔNG KẾT VÀ TỔNG HỢP ĐÁNH GIÁ TỪ BỆNH NHÂN/NGƯỜI NHÀ

Cuối buổi tọa đàm Bệnh nhân và người nhà đều có đánh giá quan điểm cá nhân về buổi tọa đàm dựa vào phiếu điền và chúng tôi đã tổng hợp lại để có kết quả như sau:

  1. 100% đối tượng đều trả lời buổi gặp mặt rất hữu ích cho bệnh nhân.
  2. 100% đối tượng đều trả lời muốn tham gia nếu có buổi tọa đàm tiếp theo và mong bệnh viện tổ chức nhiều buổi hơn nữa.
  3. Ngoài ra có một số đánh giá sâu của mỗi bệnh nhân/người nhà được liệt kê như dưới đây:
  • Các bác sĩ trao đổi chia sẻ rất thẳng thắn và hữu ích.  Bệnh nhân đã được bác sĩ giải đáp những khúc mắc của mình: “Bao nhiêu những băn khoăn thắc mắc về sau mổ gamma thì sau buổi tọa đàm tôi đã được giải đáp rõ ràng.  Tôi rất cám ơn các y bác sĩ đã điều trị cho bệnh nhân lại còn tổ chức chia sẻ giải thích cho chúng tôi hiểu rõ những triệu chứng sau phẫu thuật để chúng tôi giữ gìn sức khỏe tốt hơn”.
  • Giúp bệnh nhân và người nhà hiểu rõ về xạ phẫu Gamma Knife, biết được ưu nhược điểm của xạ phẫu, biết thêm về định kỳ tái khám: “Buổi tọa đàm giúp cho bệnh nhân biết được mình có thể tiếp tục xạ phẫu Gamma không, giúp giảm lo lắng cho bệnh nhân và hiểu hơn về bệnh của mình”.
  • Các bác sĩ rất nhiệt tình, tận tâm giúp cho chúng tôi có thái độ tốt về bệnh tình của mình và yên tâm hơn: “Buổi gặp mặt đã mang lại cho người bệnh niềm tin trong cuộc sống, hôm nay tôi rất mừng khi các bác sĩ rất vui tươi khi gặp lại chúng tôi”.
  • Giúp bệnh nhân hiểu hơn về nguyên nhân, quá trình điều trị và diễn biến của bệnh.  Yên tâm hơn về các triệu chứng phụ với bệnh của mình và kiên trì chữa bệnh theo chỉ dẫn của bác sĩ, biết cách phòng ngừa biến cố có thể xảy ra: “Sau khi nghe bác sĩ giải thích về lợi ích của xạ phẫu và những triệu chứng có thể xuất hiện sau xạ phẫu, tôi rất yên tâm uống thuốc và tiếp tục theo dõi bệnh, tái khám đúng hẹn”.
  • Gửi lời cảm ơn tới các Bác sĩ vì đã cho bệnh nhân có thêm niềm tin vào cuộc sống.

Như vậy,  buổi tọa đàm đã diễn ra rất thành công và ý nghĩa cho tất cả bệnh nhân và ban tổ chức.  Lịch tọa đàm tiếp theo sẽ được thông báo trực tiếp cho từng bệnh nhân, người nhà và sẽ được cập nhật lên website: www.ungthu.net.vn hoặc www.med-aid.vn

 

Lê Thị Mơ

Nguồn: 

http://med-aid.vn

Viết bình luận

Plain text

  • Không được dùng mã HTML.
  • Các địa chỉ web và email sẽ tự động được chuyển sang dạng liên kết.